100-lecie Niepodległości    

Okruchy historii

_________________________________

"Okruchy historii na temat oświaty w Kostomłotach - czyli jak to było na samym początku."




Jak podają źródła, pierwszy ośrodek oświaty w Kostomłotach powstał w Średniowieczu (najstarsze świadectwa jego istnienia odnajdujemy z roku 1557).

W 1638 roku budynek szkolny spłonął w wielkim pożarze i trudno wywnioskować gdzie prowadzono wówczas zajęcia lekcyjne. W 1656 roku dzieci szkolnych było 8. Tak niska liczba wynikała ze słabego zaludnienia wsi.

Po wojnie 30-letniej, wybudowano budynek szkolny, który w stanie niezmienionym przetrwał do 1823 roku. Stał na terenie ogródka kościelnego, frontem skierowany na wprost wejścia do kościoła. Ściany budynku wykonano z muru pruskiego, dach pokryto słomą. Wymiary budynku przedstawiały się następująco: 58 stóp szerokości, 56 długości i 10 stóp wysokości. W środku znajdowała się tylko jedna sala lekcyjna o wymiarach 20 na 14 stóp. Obok znajdował się mały pokoik mieszkalny nauczyciela, przedzielony od sali lekcyjnej ścianą z desek na wysokość 7 stóp (więc nie do samego sufitu, w ten sposób ogrzewano za jednym paleniem dwa pomieszczenia: mieszkalne nauczyciela oraz salę lekcyjną). Nauczyciel był jeden, pełniący dodatkowo funkcję organisty, kościelnego i dzwonnika.

W roku 1801 było 50 uczniów.

W roku 1811 do miejscowej szkoły uczęszczało już 130 dzieci z Kostomłotów i Zabłocia (z zapisków wynika, że do szkoły w Kostomłotach uczęszczały również starsze dzieci z Ujowa. Trwało to do czasu wybudowania w Ujowie budynku szkolnego).

W 1812 szkoła liczyła już 142 uczniów. Uczono je w jednej klasie, która była wąska i mała (20 na 14 stóp).

Wzrastająca liczba uczniów zmusiła władze kościelne do wyrażenia zgody na zatrudnienie i opłacanie dodatkowego nauczyciela pomocnika, który rozpoczął pracę dopiero w 1818 roku. Umożliwiło to podział dzieci i stworzenie tzw. Unterricht Klasse.

W roku 1823 wybudowano nowy gmach szkolny. Jego budowa kosztowała 2418 talarów. W budynku znajdowały się już dwie sale lekcyjne: jedna o wielkości 80m2 a druga 70m2. W 1883 dobudowano do istniejącego budynku, trzecią salę a jej koszt wyniósł 8503 marki.

W roku 1835 do szkoły w Kostomłotach uczęszczało 249 dzieci (w tym z Zabłocia 83 osoby). Pierwsza klasa miała zajęcia w dwóch oddziałach przed południem 3,5 godziny. Klasa popołudniowa również w dwóch oddziałach po 2,5 godziny.

Od roku 1885 w szkole pracowało już trzech nauczycieli.

W roku 1909 na posadę trzeciego nauczyciela przyjęto kobietę-nauczycielkę, jednak w 1924 roku z powodu zmniejszającej się liczby uczniów posada trzeciego nauczyciela została zniesiona.

Na pensję pierwszego nauczyciela składały się najczęściej dochody z kościelnych datków a dochody z czesnego były bardzo niskie i często nie wystarczały na pokrycie podstawowych, miesięcznych wydatków.

Z zapisków nauczyciela o dochodach czytamy:

"...za ustawienie zegara na wieży każdego roku 4 korce żyta; na świętego Jerzego i świętego Michała 70 chlebów od parafian. Z obchodu noworocznego 4 talary. Na Wielki Czwartek około 2 talary. W Kostomłotach na świąteczny dzień poświęcenia kościoła od mieszkańców tzw. Erbsassen po cieście, podobnież w Ujowie i Zabłociu. W Czechach powinienem od Jego Ekscelencji pana generała Wilczka każdego roku otrzymywać dwa chleby, podobnież na Nowy Rok, a na święto poświęcenia kościoła ciasto; aż do dziś nic nie otrzymałem, chociaż już bym tego pragnął. Kostomłoty siały każdego roku 1/4 lnu, ja dawałem do tego ziarno. W Kostomłotach mogłem korzystać z cmentarza i ogrodu szkolnego, lecz to bardzo mało. W Ujowie otrzymywałem rocznie parę ćwierci żyta i jęczmienia, a na świętego Marcina srebrnego grosza. Za opiekę nad światłem 1 srebrny grosz, funt wosku, a za pranie bielizny kościelnej 3 talary. Od uczniów każdego tygodnia 2 grosze..."

Takie dochody przypuszczalnie, na podobnym poziomie, kształtowały się u większości nauczycieli. Rząd pruski starał się stopniowo podnosić pensję. I tak według Schulreglement z 18 maja 1801, każdy nauczyciel na wsi powinien mieć do dyspozycji kawałek ogrodu, z którego mógłby zbierać 1 korzec ziarna. Każdego roku powinien otrzymywać 9 sążni ciętego drewna, 15 korców żyta, 3 korce jęczmienia, grochu i owsa. Prawo wypasu na gminnych pastwiskach 2 krów, 1 świni oraz otrzymywać w gotówce 50 talarów. W okresie międzywojennym dochody nauczyciela uregulowało ponownie państwowe ustawodawstwo.

Ciekawostki:

Ferie Wielkanocne trwały - 8 dni,
ferie na Zesłanie Ducha świętego - 4 dni
Boże Narodzenie - 4 dni,
wakacje - 4 tygodnie.

Źródło: według książki ks. Mieczysława Koguta Dekanat Kąty Wrocławskie cz. II

Schule in Kostenblut
Szkolnictwo po wojnie
                       

               W pierwszym najtrudniejszym okresie powojennym głównym celem było usunięcie smutnej spuścizny okresu międzywojennego - masowego analfabetyzmu. Droga do tych sukcesów w kraju zniszczonym wojną nie była łatwa. Wymagała ogromnego wysiłku i zaangażowania działaczy oświatowych, społecznych a przede wszystkim nauczycieli, którzy podobnie jak inni osadnicy przybywali na Ziemie Zachodnie i Północne opuszczone przez Niemców, aby je zasiedlić. W wyniku ruchów migracyjnych, pochodzenie terytorialne osadników całej ludności dolnośląskiej, w tym również nauczycieli ZSG w Kostomłotach jest różnorakie. 16% stanowili - Repatrianci - z terenów nad Bugiem, Sanem oraz z głębi ZSRR, 48% stanowili - Dolnoślązacy, 36% stanowili przesiedleńcy z różnych stron Polski. Najliczniejszą grupę stanowią nauczyciele pochodzenia chłopskiego, najmniejszą natomiast pochodzenia robotniczego.  

                Najbardziej dynamicznym okresem w rozwoju szkolnictwa w powiecie średzkim były trzy pierwsze lata powojenne. Zwiększała się stale liczba pełnych szkół podstawowych. Planową organizację sieci szkolnej w znacznym stopniu utrudniał trwający ruch migrujących ludności, zmieniający się z dnia na dzień stan zaludnienia poszczególnych powiatów. Uruchamiano szkoły w miarę napływu osadników, nawet przy niewielkiej liczbie dzieci.
W jednej z pierwszych odezw Kuratora Okręgu Szkolnego Wrocławskiego czytamy:
"Zawołaniem naszym w roku szkolnym 1945/46 będzie: Każde dziecko w wieku szkolnym - w szkole polskiej. Każdy Polak dorosły musi umieć czytać i pisać, znać geografię i historię Polski, w szczególności geografię i historię ziemi praojców, na której osiadł. Każdy, który przekroczył wiek szkolny, musi znaleźć możliwość kształcenia się, przygotowania do zawodu. Czynem a nie słowem będziemy szerzyć w kraju i za granicą prawdę o odwiecznych prawach naszych do tej ziemi. Czynem i pracą budować dzień dzisiejszy i przyszłość."

Jak wynika ze żródeł historycznych lata 46-47 to okres masowego otwierania nowych placówek. Również w niewielkiej miejscowości obok Kostomłot w Zabłociu była szkoła, jednak nawet najstarsi mieszkańcy nie pamiętają dokładnej daty jej otwarcia ani likwidacji, a działalność jej była dość krótka. Należy przypuszczać, że funkcjonowała w okresie między 1.XII.1945 a 1.X.1947. 

Wykaz szkół zorganizowanych w powiecie średzkim do 1.XII.1945r:

Środa Śląska nr - otwarta 1.X.1945 - klas 1-7 - uczniów 187 - nauczycieli 6
Kadłub -  otwarta 10.X.1945 - klas 1-3 - uczniów 29 - nauczycieli 1
Kamieniec -  otwarta 10.IX.1945 - klas 1-4 - uczniów 44 - nauczycieli 1
Miękinia -  otwarta 15.X.1945 - klas 1-7 - uczniów 50 - nauczycieli 1
Stefanów -  otwarta 29.X.1945 - klas 1-4 - uczniów 62 - nauczycieli 2
Święte -  otwarta 9.IX.1945 - klas 1-4 - uczniów 49 - nauczycieli 1
Objęcin -  otwarta 20.XI.1945 - klas 1-4 - uczniów 36 - nauczycieli 1
Litom -  otwarta 13.IX.1945 - klas 1-4 - uczniów 69 - nauczycieli 2
Małoszyn - otwarta 25.XI.1945 - klas 1-5 - uczniów 52 - nauczycieli 1
Krępice - otwarta 3.X.1945 - klas 1-3 - uczniów 48 - nauczycieli 1
Niepurzyn - otwarta 20.X.1945 - klas 1-4 - uczniów 39 - nauczycieli 1
Kryniczno - otwarta 11.X.1945 - klas 1-2 - uczniów 37 - nauczycieli 1
Świdnica Polska - otwarta 15.XI.1945 - klas 1-4 - uczniów 32 - nauczycieli 1
Udanin - otwarta 9.XI.1945 - klas 1-4 - uczniów 89 - nauczycieli 1

Tworzenie szkół na terenie całego powiatu średzkiego umożliwiły objęcie nauczaniem wszystkie dzieci w wieku szkolnym. W kolejnych latach liczba szkół nadal rosła a ich stan na dzień 1. X.1947r. przedstawia się następująco:

Środa Śląska nr 1 - klas 1-7 - uczniów 225 - nauczycieli 8
Środa Śląska nr 2 - klas 1-7 - uczniów 212 - nauczycieli 7
Kamieniec - klas 1-4 - uczniów 48 - nauczycieli 1
Słupia - klas 1-4 - uczniów 56 - nauczycieli 1
Ciechów - klas 1-4 - uczniów 62 - nauczycieli 1
Cesarzowice - klas 1-4 - uczniów 57 - nauczycieli 1
Mieczków - klas 1-4 - uczniów 77 - nauczycieli 1
Piotrowice - klas 1-5 - uczniów 63 - nauczycieli 1
Gałów - klas 1-3 - uczniów 41 - nauczycieli 1
Jastrzębie - klas 1-4 - uczniów 24 - nauczycieli 1
Dębina - klas 1-3 - uczniów 40 - nauczycieli 1
Wilczków - klas 1-4 - uczniów 74 - nauczycieli 1
Brony - klas 1-4 - uczniów 64 - nauczycieli 1
Rzeczyca - klas 1-4 - uczniów 54 - nauczycieli 1
Lipnica - klas 1-4 - uczniów 46 - nauczycieli 1
Lenartowice - klas 1-4 - uczniów 45 - nauczycieli 1
Brzezina - klas 1-4 - uczniów 55 - nauczycieli 1
Belków - klas 1-4 - uczniów 33 - nauczycieli 1
Rakoszyce - klas 1-4 - uczniów 49 - nauczycieli 1
Siemidrożyce - klas 1-4 - uczniów 49 - nauczycieli 1
Piechorowice - klas 1-4 - uczniów 86 - nauczycieli 1
Różana - klas 1-4 - uczniów 67 - nauczycieli 1
Gościsław - klas 1-4 - uczniów 43 - nauczycieli 1
Lusina - klas 1-4 - uczniów 56 - nauczycieli 1
Kadłub - klas 1-4 - uczniów 81 - nauczycieli 2
Głoska - klas 1-5 - uczniów 76 - nauczycieli 2
Piersno - klas 1-5 - uczniów 86 - nauczycieli 3
Buków - klas 1-6 - uczniów 75 - nauczycieli 2
Zastruże - klas 1-4 - uczniów 79 - nauczycieli 2
Buduszkowice - klas 1-4 - uczniów 102 - nauczycieli 2
Krępice - klas 1-5 - uczniów 94 - nauczycieli 2
Wilkszyn - klas 1-4 - uczniów 93 - nauczycieli 2
Świdnica Polska - klas 1-5 - uczniów 103 - nauczycieli 2
Kulin - klas 1-5 - uczniów 74 - nauczycieli 2
Konary - klas 1-5 - uczniów 108 - nauczycieli 2
Kryniczno - klas 1-7 - uczniów 118 - nauczycieli 3
Udanin - klas 1-6 - uczniów 143 - nauczycieli 3
Miękinia - klas 1-6 - uczniów 139 - nauczycieli 3
Objęcin - klas 1-6 - uczniów 147 - nauczycieli 3
Ujazd Dolny - klas 1-7 - uczniów 161 - nauczycieli 3
Osiek - klas 1-6 - uczniów 121 - nauczycieli 3
Kostomłoty - klas 1-6 - uczniów 137 - nauczycieli 3
Lutynia - klas 1-7 - uczniów 155 - nauczycieli 4
Mrozów - klas 1-7 - uczniów 123 - nauczycieli 4
Szczepanów - klas 1-7 - uczniów 186 - nauczycieli 5

Szkoły, które znajdowały się na terenie obecnej gminy Kostomłoty:

Buków - klas 1-6 - uczniów 75 - nauczycieli 2
Osiek - klas 1-6 - uczniów 121 - nauczycieli 3
Piotrowice - klas 1-5 - uczniów 63 - nauczycieli 1
Wichrów - klas 1-4 - uczniów 56 - nauczycieli 1
Mieczków - klas 1-4 - uczniów 77 - nauczycieli 1
Kostomłoty - klas 1-6 - uczniów 137 - nauczycieli 3
Zastruże - klas 1-4 - uczniów 79 - nauczycieli 2

Na dzień 1.X.1947r. istniało na ziemi średzkiej 47 szkół, które objeły 4203 uczniów, uczyło w nich 99 nauczycieli. Zwiększyła się również liczba szkół wyżej zorganizowanych. 

Od 1950 wraz z wdrażaniem 6-letniego planu rozpoczyna się zasadniczy zwrot w polityce dotyczącej rozbudowy i zagęszczania sieci szkół. Chodziło o stworzenie niezbędnych warunków dla całkowitego upowszechniania pełnej 7 klasowej szkoły podstawowej na wsi. Wyż demograficzny powoduje wzrost liczby szkół i uczęszczających do tych szkół uczniów. Zwiększyła się liczba szkół o liczbie nauczycieli 4,5 i więcej.
Mimo ciągłego podnoszenia stopnia organizacyjnego szkół na terenie powiatu utrzymuje się w latach 60-tych i na początku lat 70-tych duża liczba placówek małych o małej liczbie nauczycieli. Wiązało się to z tendencją zbliżenia szkół do małego dziecka, której celem było ułatwienie realizacji obowiązku szkolnego. Sieć małych szkół o małej liczbie nauczycieli nie sprzyjała nowoczesnej organizacji kształcenia. Trzeba było ten stan zmienić, zrodziła się koncepcja tworzenia szkół zbiorczych gminnych.

W wyniku tych zmian w latach 1974/75 zorganizowano na terenie powiatu średzkiego 5 zbiorczych szkół gminnych:

W Miękini - liczba uczniów 1490 - klas 8 - oddziałów 88 - liczba punktów filialnych 6 -  nauczycieli 72

W Środzie Śląskiej - liczba uczniów 2720 - klas 8 - oddziałów 119 - liczba punktów filialnych 15 -  nauczycieli 100

W Kostomłotach - liczba uczniów 1453 - klas 6 - oddziałów 73 - liczba punktów filialnych 9 - nauczycieli 60

W Malczycach - liczba uczniów 787 - klas 4 - oddziałów 40 - liczba punktów filialnych 3 - nauczycieli 32

W Udaninie - liczba uczniów 966 (880) - klas 4 - oddziałów 44 - liczba punktów filialnych 4(8) - nauczycieli 47

O ile poprzednio dążono do szybkiego tworzenia nowych placówek nie zwracając szczególnej uwagi na ich stopień organizacyjny o tyle teraz przy zakładaniu nowych szkół kierowano się zasadą powoływania jednostek wyżej zorganizowanych. Zaczęt zwracać uwagę na jakość, a nie na ilość. Znajdowało to swój wyraz w powiększaniu się liczby szkoł pełnych z klasami 1-7. W niewielkiej ilości reaktywuje się punkty filialne sytuacja taka maj miejsce na skutek pozytywnie rozpatrzonych wniosków rodziców oraz lekkiego wzrostu demograficznego.

Dzieje Szkoły Podstawowej w Kostomłotach 
po wojnie:

            W Kostomłotach Szkoła Podstawowa rozpoczęła działalność 1.IX.1946r. Mieściła się w dwóch poniemieckich budynkach znajdujących się w odległości około 300 metrów. Organizatorem placówki był K. Markiewicz. O warunkach nauki w pierwszych latach istnienia szkoły relacjonuje była uczennica:
"Nowo zorganizowana szkoła rozpoczęła pracę w ciężkich warunkach, bez należytego wyposażenia w ławki, krzesła, pomoce naukowe. Pomieszczenia klasowe były bardzo słabo ogrzewane. Mimo trudnych warunków uczono języka francuskiego.

Stan uczniów w szkole podstawowej w Kostomłotach na dzień 1.X.1947:

klasa 1 - 25 uczniów
klasa 2 - 22 uczniów
klasa 3 - 25 uczniów
klasa 4 - 22 uczniów
klasa 5 - 25 uczniów
klasa 6 - 18 uczniów.

W roku szkolnym 48/49 podniesiono stopień organizacyjny szkoły do 7 klas. Z roku na rok zwiększa się też liczba dzieci:

Rok szkolny 1946/47 - ilość uczniów (brak danych) - ilość oddziałów (brak danych)
Rok szkolny 1947/48 - ilość uczniów 137 - ilość oddziałów 6
Rok szkolny 1948/49 - ilość uczniów 148 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1949/50 - ilość uczniów 123 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1950/51 - ilość uczniów 139 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1951/52 - ilość uczniów 129 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1952/53 - ilość uczniów 152 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1953/54 - ilość uczniów 143 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1954/55 - ilość uczniów 172 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1955/56 - ilość uczniów 182 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1956/57 - ilość uczniów 199 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1957/58 - ilość uczniów 194 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1958/59 - ilość uczniów 231 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1959/60 - ilość uczniów 236 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1960/61 - ilość uczniów 233 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1961/62 - ilość uczniów 231 - ilość oddziałów 7
Rok szkolny 1962/63 - ilość uczniów 234 - ilość oddziałów 8
Rok szkolny 1963/64 - ilość uczniów 233 - ilość oddziałów 8
Rok szkolny 1964/65 - ilość uczniów 230 - ilość oddziałów 8
Rok szkolny 1965/66 - ilość uczniów 229 - ilość oddziałów 9
Rok szkolny 1966/67 - ilość uczniów 253 - ilość oddziałów 9
Rok szkolny 1967/68 - ilość uczniów 292 - ilość oddziałów 11
Rok szkolny 1968/69 - ilość uczniów 288 - ilość oddziałów 10
Rok szkolny 1969/70 - ilość uczniów 245 - ilość oddziałów 9
Rok szkolny 1970/71 - ilość uczniów 225 - ilość oddziałów 10
Rok szkolny 1971/72 - ilość uczniów 212 - ilość oddziałów 10
Rok szkolny 1972/73 - ilość uczniów 201 - ilość oddziałów 10
Rok szkolny 1973/74 - ilość uczniów 297 - ilość oddziałów 13
Rok szkolny 1974/75 - ilość uczniów 348 - ilość oddziałów 12
Rok szkolny 1975/76 - ilość uczniów 480 - ilość oddziałów 17
Rok szkolny 1976/77 - ilość uczniów 554 - ilość oddziałów 21
Rok szkolny 1977/78 - ilość uczniów 560 - ilość oddziałów 21
Rok szkolny 1978/79 - ilość uczniów 553 - ilość oddziałów 20
Rok szkolny 1979/80 - ilość uczniów 513 - ilość oddziałów 18
Rok szkolny 1980/81 - ilość uczniów 539 - ilość oddziałów 19
Rok szkolny 1981/82 - ilość uczniów 483 - ilość oddziałów 19

W trudnych warunkach lokalowych szkoła prowadziła działalność do roku 1952. W roku szkolnym 1952/53 zostaje oddany do użytku nowy budynek szkolny, usytuowany na działce o powierzchni 1,75ha. Swym rejonem obejmuje ul. wrocławską. Rozplanowanie pomieszczeń w budynku przedstawia się następująco: 

piwnica - kotłownia

parter - sala gimnastyczna, szatnia, klasy, przedszkole, Biblioteka Gromadzka, pokoje dla obsługi

piętro - klasy, gabinet kierownika szkoły, pokój nauczycielski oraz mieszkania dla 2 rodzin nauczycielskich.

Ilość pomieszczeń w zupełności wystarczała do realizacji programu nauczania i wychowania.
W miarę upływu czasu dokonuje się niewielkiej modernizacji budynku. Stawia się ścianki działowe uzyskując w ten sposób 2-3 pokoje z jednego dużego. Rodziny nauczycielskie otrzymują mieszkania w nowowybudowanym Domu Nauczyciela. Zostaje wybudowana dyżurka na korytarzu szkolnym. Pokojee dla obsługi zamieniono na gabinet lekarski i stomatologiczny, bibliotekę gromadzką na bibliotekę szkolną. Oddano do użytku stołówkę szkolną. Dobudowano zaplecze: magazyny na przechowywanie artykułów spożywczych. Nieutwardzoną powierzchnię boiska utwardzono betonem. 

Na dzień 1.IX.1974 zagospodarowanie terenu szkoły przedstawia się następująco:

piwnica - kotłownia, pomieszczenia konserwatora

parter - przedszkole, szatnia, świetlica, gabinet terapii pedagogicznej, gabinet stomatologiczny, lekarski, stołówka, kuchnia, pracownia zajęc praktyczno-technicznych dla dziewcząt i chłopców, pracownia biologiczna i muzyczna

piętro - pokój nauczycielski, pokoje dla administracji szkoły, dwie pracownie nauczania początkowego, dwie j. polskiego, gabinet geograficzny, fizyczny, historyczny, j. rosyjskiego i matematyczny.

Lata 1975-82 przynoszą dalszą poprawę na odcinku bazy materialnej szkoły. Zostaje doprowadzona woda do większości sal lekcyjnych. Zmodernizowano urządzeniasanitarne. Kosztem 300 tys. złotych realizuje się ogrodzenie terenu szkolnego.

Szkoła zostaje wyposażona w nowy sprzęt. Kuratorium Oświaty i Wychowania we Wrocławiu kosztem 214 480 tys. urządza i wyposaża gabinet nauczania początkowego. Gabinet ten wyposażony jest w następujące pomoce i sprzęt:
- zasłony zaciemniające okna,
- zautomatyzowany ekran
- automatyczne oświetlenie klasy
- stół sterowniczy, w nim dwa magnetofony, adapter
- 7 tablic
- szafki dla uczniów i nauczyciela
- szafki do przechowywania pomocy naukowych
- 3 segmenty

Duże zasługi w kierunku starań wyposażenia sal lekcyjnych należy przypisać dyrektorowi szkoły St. Prześlicy potem jego następcy dyrektorowi E. Srodze. Obaj dyrektorzy przejawiali należytą troskę o poprawę warunków materialnych szkoły. Właściwie były też organizowane dojazdy dzieci do szkoły. Głownym przewoźnikiem był PKS, który przewoził 176 uczniów dziennie co stanowi 69,3% ogółu dojeżdżających. Sytuacja taka została spowodowana zlikwidowaniem szkół mniejszych a co za tym idzie zwiększenie liczby dojeżdających.
W roku szkolnym 81/82 do szkoły dojeżdżało 323 uczniów, w tym 96 autobusem PKS a 227 autobusem szkolnym.

Społeczność uczniowska została podzielona na grupy wiekowe, które wyodrębniono w oparciu o kryterium rozwoju psycho-społecznego:

grupa klas 1-3 - "Pacholęta"
grupa klas 4-5 - "Sztubacy"
grupa klas 6-8 - "Żacy".


Z każdą grupą wiekową pracowano wychowawczo oddzielnie. Każda miała własnego kierownika, odbywała osobno apele, imprezy czy zebrania. Pracowała według własnego planu pracy. Wprowadzono pewne drobne zróżnicowanie w stroju apelowym między poszczególnymi grupami wiekowymi.

Praca w grupie "Pacholęta" skupiała się na łączeniu nauki z zabawą i działalnością techniczno-twórczą dzieci, by stopniowo wprowadzać je w działania społeczne. Głównym terenem działalności była klasa szkolna.

W grupie "Sztubaków" praca wychowawcza toczyła się wokół łączenia nauki z pracą oraz działalnością społeczną, a głównym terenem działalności dzieci była szkoła.

W grupie "Żaków" koncentrowano się na wdrażaniu uczniów do lekcyjnej działalności, polegającej na zespołowej pracy w kierunku poszukiwania i odkrywania wiedzy, do działalności społecznej, preorientacji zawodowej. Terenem działalności obok szkoły było środowisko społeczne.

Każda grupa wiekowa dzieliła się na poszczególne klasy szkolne. Klasa otrzymywała zadania od kierownictwa szkoły. Dzieliła się na 5-6 osobowe stałe zespoły uczniowskie, które miały swoje proporczyki, symbole, zawołania. Między zespołami toczyło się współzawodnictwo. Kierownicy zespołów wraz z przewodniczącym klas i jego funkcyjnymi pomocnikami tworzyli samorząd klasowy, z którymi współpracował wychowawca. Odbywały się cotygodniowe spotkania, odrębne dla każdej grupy wiekowej stanowiące podsumowanie minionego tygodnia oraz zapoczątkowanie pracy w następnym tygodniu.
Od roku 1975 uczniowie masowo wstępują w szeregi ZHP, który staje się głównym organizatorem życia szkolnego. Przybywa coraz więcej drużyn zuchowych i harcerskich. W latach 1978/79 niemal każdy uczeń należał do harcerstwa.

Mając na uwadze wszechstronny rozwój uczniów organizowano liczne zajęcia pozalekcyjne" między innymi w szkole funkcjonwała drużyna żeglarska, która cieszyła się dużym zainteresowaniem wśród uczniów. 
W 1980 roku członkowie drużyny startowali w mistrzostwach Polski w klasie juniorów "Cadet" zajmując 11 miejsce na 30 drużyn.
W 1982 zawodnicy startowali w klasie "Optymista" plansując się na 16 miejscu. Drużyna żeglarska wpłaciła 3000 zł na budowę "Daru Młodzieży". W nagrodę za dobrą pracę 12 żeglarzy uczestniczyło w rejsie po Bałtyku na "Zawiszy Czarnym" oraz 1 instruktor A. Bąk brał udział w rejsie do Roterdamu.


Źródło: Praca magisterska D. Musiał "Organizacja i działalność dydaktyczno-wychowawcza Szkoły Podstawowej w Kostomłotach w latach 1946-1982, pisana pod kierunkiem doc. dr hab. Bolesława Potyrały.Uniwersytet Wrocławski wydział Filozoficzno-Historyczny. Wrocław 1983.

Cieszy nas zainteresowanie naszą stroną a w szczególności historią naszej oświaty na terenie naszej gminy. Dzięki temu pozyskaliśmy kolejny pasjonujący okruch historii przesłany w liście do publikacji i uzupełnienia naszej wiedzy. Pozwolę sobie na przytoczenie treści otrzymanego listu: 

Szanowni Państwo, a właściwie też Koleżanki i Koledzy, ponieważ jestem tej samej profesji - niestety już emeryt. Po odwiedzeniu strony waszej szkoły zobaczyłem, że w "Okruchach historii" jest niewiele widomości z okresu lat 46-50 ubiegłego wieku, poza wiadomością, że załżycielem jej był K.Markiewicz. Tak się złożyło, że to moich rodziców,
powojenne zmiany rzuciły do Kostomłotów, a będąc przedwojennymi dyplomowanymi nauczycielami zaczęli tutaj szerzyć "kaganek oświaty". Z dużym sentymentem wspominam te czasy i Kostomłoty, gdyż było to moje dzieciństwo i początek szkoły w której mieszkaliśmy, a znajdowała się chyba na obecnej ulicy Polnej. Chcąc przynajmniej w niewielki stopniu uzupełnić luki z tego okresu w historii szkoły pozwolę sobie dołączyć tekst z biografii napisanej przez mojego Ojca.
Jeżeli chodzi o zdjęcia to posiadam tylko dwa. Na pierwszym znajduje się K.Markiewicz ze swoją rodziną na tle budynku gospodarczego przylegającego do szkoły. Na drugim (rok 1950 ) znajuje się moja pierwsza klasa ( ja- drugi rząd, drugi po prawej ) z wychowawczynią Mirosławą Markiewicz.

Z poważaniem Andrzej Markiewicz.